Op de World Hydrogen Summit van dit jaar bracht het Finance Forum - georganiseerd door de Nederlandse overheid in samenwerking met de Wereldbank, FMO en Invest International - wereldwijde experts samen, van projectontwikkelaars tot financiers, om te onderzoeken hoe bewezen financieringsmodellen kunnen worden opgeschaald, de marktvraag kan worden gestimuleerd en de partnerschappen kunnen worden opgebouwd die nodig zijn om de waardeketen van groene waterstof te versnellen.
Financieel forum in het kort
Het forum begon met een oproep tot actie door Rogier van Tooren, Hoofd Internationale Financiering en Opkomende Markten van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken: het is tijd om de daad bij het woord te voegen. Volgens hem is groene waterstof niet alleen een klimaatoplossing, maar ook een geopolitieke kans - vooral in opkomende markten, waar het zowel energieonafhankelijkheid als het scheppen van banen kan ondersteunen.
Dolf Gielen, waterstofleider en hoofdeconoom bij De WereldbankGielen benadrukte in zijn keynote het groeiende gebruik van schone waterstof wereldwijd - nu 4 miljoen ton groene en 5 miljoen ton koolstofarme waterstof per jaar - en de ambitie van het 10GW Lighthouse Initiative om de inzet van elektrolysers tegen 2030 te versnellen. Hoewel er duidelijk vooruitgang is, merkte Gielen op dat de sector nog steeds langzamer vordert dan gehoopt, met kwesties rond beleidskaders en afname die het momentum nog steeds tegenhouden.
Het eerste panel bestond uit experts van IFC, IDB, HSBC, Santander, FMO en Atome, die inzichten deelden over de financiering van grootschalige groene waterstofvoorziening. De panelleden benadrukten dat levensvatbaarheid alleen niet genoeg is; projecten moeten ook bankabel zijn, met voorspelbare kasstromen en een sterke risicospreiding. Regelgeving kan in sommige markten een barrière vormen, merkten ze op, maar opkomende economieën kunnen snellere wegen bieden.
De rest van dit artikel zoomt in op twee belangrijke momenten van het forum: de keynote thema's geïntroduceerd door Jorgo Chatzimarkakis, en de tweede paneldiscussie gemodereerd door Itske Lulof, Hoofd Energie & Klimaat bij Invest International, die een kritieke maar vaak over het hoofd geziene vraag behandelde: hoe ontsluiten we een bankabele vraag?
Keynote: Europa's keurslijf van regelgeving
In zijn keynote gaf Dr. Jorgo Chatzimarkakis, CEO van Waterstof Europabood scherpe reflecties over de rol van Europa in de waterstofmarkt.
"In Europa willen we de weg wijzen naar perfectie - perfectie in regelgeving," zei hij, maar hij waarschuwde dat dit een keurslijf dreigt te worden voor een opkomende industrie die pas vijf jaar bestaat.
Hij wees ook op wat hij een vorm van "giftige positiviteit" noemde - Europa's starre focus op elektrificatie zonder de realiteit van beperkte netcapaciteit aan te pakken. In plaats daarvan, zo betoogde hij, hebben we sectorale integratie nodig: de aanleg van het elektriciteitsnet naast de elektrificatie van industrieën, in plaats van geïsoleerd.
Leidende markten als pragmatisch pad
Chatzimarkakis wees op de inspanningen van de EU om leidende markten in sectoren zoals schone raffinage, schoon staal, maritiem, e-SAF en datacenters. Deze zijn, zei hij, meer bedrijfsgericht en worden zelfs ondersteund door mandaten, wat een beter werkbaar pad biedt om vroegtijdig vraag op te bouwen.
Defensie-uitgaven als kans voor groene waterstof
Hij benadrukte ook een verrassende kans: ReArm EU, het Europese defensie-initiatief. Aangezien er miljarden worden geïnvesteerd in nationale veiligheid, suggereerde Chatzimarkakis dat dit ook groene waterstofinnovatie zou kunnen stimuleren. "Waarom geen groene waterstof in onderzeeërs? Groene ammoniak in artillerie?"
Hij benadrukte de noodzaak om politici te overtuigen van deze tweeledige aanpak.
"Blijkbaar is het oké om onze samenleving schulden te laten maken voor defensie, maar laten we ervoor zorgen dat we het combineren met innovatie en duurzaamheid."
Panel: De vraag ontsluiten - van risico naar realiteit
Het tweede panel van het Finance Forum, gemodereerd door onze eigen Itske Lulof, hoofd Energie & Klimaat bij Invest International, verlegde de focus van het aanbod naar een centrale uitdaging: hoe de marktvraag naar groene waterstof te ontsluiten en in stand te houden. Met panelleden van SkyNRG, Samskip, Hy24, de haven van Rotterdam, de Europese Commissieen H2 WereldwijdTijdens de sessie werd onderzocht wat er nodig is om ambitie om te zetten in actie en ideeën om te zetten in projecten waarin geïnvesteerd kan worden.
1. Marktrijpheid komt eraan - maar vertrouwen blijft achter
Vergeleken met slechts een jaar geleden constateerde het panel echte vooruitgang: projecten komen nu van de grond en de vraag neemt in alle sectoren toe. Maar zoals Itske Lulof benadrukte, blijft er aarzeling. Veel afnemers zijn nog steeds terughoudend, vooral bij het ondertekenen van bindende langetermijncontracten, financiers zijn op zoek naar precedenten en ontwikkelaars navigeren door een onzeker landschap.
"Financiers moeten zich comfortabel voelen met hoe de verschillende risico's in deze projecten kunnen worden beperkt door samenwerking en risicodeling tussen alle partijen in het project en de waardeketen," zei ze. "En we moeten alle partijen leren hoe dit werkt."
2. Innovatie en schaalgrootte zijn nodig om de impasse te doorbreken
Een van de duidelijkste tekenen van markthonger kwam van SkyNRG, een pionier op het gebied van duurzame vliegtuigbrandstof (SAF), die een schuldkapitaalverhoging lanceerde die aanzienlijk overtekend was - een bewijs dat kapitaal niet het probleem is; bankability is. Die financierbaarheid werd mogelijk gemaakt door uitgebreid risicobeperkend werk, waaronder het afsluiten van langetermijnafnameovereenkomsten, het benutten van regelgevingskaders en het spreiden van risico's over de waardeketen door ervoor te zorgen dat elke partij de risico's droeg die zij het best kon beheersen.
Op Hy24, 's werelds eerste en grootste hydrogen vermogensbeheerder is de strategie duidelijk: investeer vroeg, neem geleidelijk risico's en deel de opgedane kennis binnen de portefeuille. Maar ze benadrukten de noodzaak voor banken om projecten te accepteren die nog niet volledig bewezen zijn.
"We hebben nog veel innovatie en schaalvergroting nodig om de kosten van groene waterstofprojecten omlaag te brengen, dus banken moeten accepteren dat projecten misschien nog niet volledig bewezen zijn," zegt Nicole Vermeulen van Hy24.
3. Regelgeving is een drijfveer - niet slechts een barrière
Voor bedrijven als Samskip, een Europese logistieke dienstverlener die multimodaal transport over land en zee aanbiedt, heeft regelgeving een cruciale rol gespeeld bij het mogelijk maken van hun groene transitie. De EU-regelgeving heeft geholpen om investeringen in schepen op alternatieve brandstoffen te rechtvaardigen, waaronder schepen die worden ontwikkeld voor groene waterstof.
Ondertussen speelt de haven van Rotterdam een cruciale faciliterende rol - het samenbrengen van industrieën om knelpunten te identificeren, of het nu gaat om financiële, regelgevende of contractuele knelpunten. Ze helpen het momentum op te bouwen, zelfs als ze zelf niet elke barrière kunnen wegnemen.
4. Er komen nieuwe instrumenten om de vraag naar waterstof zichtbaar te maken
Een van de grootste hindernissen? Langetermijncontracten. In een sector als de scheepvaart bijvoorbeeld wordt maritieme brandstof verhandeld als een commodity op basis van kortetermijnafname. Klanten zijn vaak niet bereid of kunnen zich niet vastleggen voor langer dan maximaal een paar jaar. Dit maakt het voor producenten en financiers moeilijk om grootschalige investeringen te doen.
Om dit te verhelpen zijn er nieuwe instrumenten in opkomst om duidelijkheid en coördinatie op de markt te brengen. Een voorbeeld hiervan is het H2Global mechanisme - een baanbrekend dubbel veilingmodel dat fungeert als marktmaker voor schone waterstof. Via zijn tussenpersoon, Hintco, overbrugt H2Global de kloof tussen producenten en kopers die moeite hebben om contact te leggen in de eerste stadia van marktontwikkeling. Hintco koopt op waterstof gebaseerde producten voor een gegarandeerde periode van 10 jaar op een veiling en verkoopt ze op korte termijn door, ook via een veiling, waarbij het prijsverschil wordt gedekt door overheidsfinanciering. Door een functionerende markt te simuleren helpt H2Global de vraag te stimuleren, transparantie te bieden en de marktvorming te versnellen.
Een aanvulling hierop is het H2-mechanisme, een nieuw platform dat door de Europese Commissie wordt gelanceerd. Het is ontworpen om de transparantie en coördinatie te verbeteren en zal bestaande en toekomstige vraag en aanbod van waterstof met elkaar verbinden, belanghebbenden in contact brengen met financiering en interesse verzamelen voor infrastructuur- en opslagprojecten. Als aanvulling op H2Global richt het zich sterk op de infrastructurele kant van de waardeketen en voegt het een extra laag van zichtbaarheid toe om slimmere investeringsbeslissingen te ondersteunen.
Zoals Clément Gerthoffert van de Europese Commissie opmerkte, zal het H2-mechanisme helpen om langetermijnverbindingen tussen afnemers en leveranciers van groene waterstof mogelijk te maken, wat bijdraagt aan een meer verbonden en investeringsvriendelijk waterstofecosysteem.
5. Prijzen van eindproducten die de kosten van groen gaan absorberen
Een ander thema dat uit het panel naar voren kwam, was het idee dat de vraag kan worden gestimuleerd als de kosten van groene waterstof worden doorberekend in het eindproduct - een strategie die in veel gevallen een verrassend beperkt effect heeft op de eindprijzen.
Panelleden merkten bijvoorbeeld op dat het gebruik van groen staal in een auto de totale kosten van het voertuig slechts met een fractie kan verhogen. Ook het verschepen van een paar schoenen op een schip dat wordt aangedreven door groene ammoniak of methanol zou de uiteindelijke detailhandelsprijs slechts minimaal verhogen.
Maar om dit te laten werken, zijn er ook quota nodig die het gebruik van groene waterstof in eindproducten afdwingen om de vraag te stimuleren. De afleiding: we moeten ons meer richten op waar de prijsimpact minimaal is, en waar slim beleid en aankoop kunnen helpen om de weegschaal te doen doorslaan ten gunste van groenere alternatieven.
De sessie eindigde met een duidelijke boodschap van Itske Lulof: de fundamenten vallen op hun plaats, maar vertrouwen en coördinatie zijn nog steeds van cruciaal belang. De vraag zal zichzelf niet ontsluiten - er zijn moedige stappen, slimme hulpmiddelen en toegewijde partnerschappen nodig die bereid zijn hard te werken om projecten te ontmoedigen, om van waterstof een betrouwbaar, investeerbaar onderdeel van de toekomst van schone energie te maken.
